Ergoterapist mi, psikolog mu? Çocuğum hangi uzmana gitmeli

İki meslek, iki farklı soru

Ergoterapist ve çocuk psikoloğu sık karıştırılır, çünkü ikisi de çocukla oyun oynayarak çalışır. Aralarındaki farkı en kolay sordukları soruyla anlatabiliriz.

Ergoterapist sorar: Bu çocuğun bedeni ve duyuları, gününü geçirmesi için gereken işlere yetişiyor mu? Kalem tutabiliyor mu, giyinebiliyor mu, parkta diğer çocuklarla oyuna katılabiliyor mu, sınıftaki gürültüye dayanabiliyor mu?

Psikolog sorar: Bu çocuk ne hissediyor ve bunu nasıl gösteriyor? Kaygısı, öfkesi, üzüntüsü günlük hayatını nasıl etkiliyor? Aile bu duygulara nasıl eşlik ediyor?

Ergoterapiste gitmeyi düşündüren işaretler

• Kalemi yumruk gibi tutuyor, çabuk yoruluyor, yazısı yaşına göre çok dağınık
• Makas, düğme, fermuar, ayakkabı bağı gibi işlerde yaşıtlarından belirgin şekilde geride
• Sık düşüyor, sakar, top oyunlarından ve bisikletten kaçıyor
• Kıyafet etiketine, saç kesimine, tırnak kesimine, kirlenmeye aşırı tepki veriyor
• Gürültülü ortamlarda kulaklarını kapatıyor ya da tam tersine durmadan dönüp zıplıyor
• Sınıfta yerinde oturamıyor, masada sürekli kayıyor

Bu işaretlerin çoğu çocuk ergoterapisinin ve duyu bütünleme terapisinin konusudur.

Psikoloğa gitmeyi düşündüren işaretler

• Sizden ayrılırken aşırı kaygılanıyor, okula ya da kreşe gitmek istemiyor
• Öfke nöbetleri sık, uzun ve yaşına göre şiddetli
• Uykuya dalamıyor, kâbus görüyor, gece sık uyanıyor
• Taşınma, kardeş doğumu, boşanma ya da bir kayıptan sonra davranışları değişti
• İçine kapandı, eskiden sevdiği şeylerden keyif almıyor
• Tuvalet eğitiminde gerileme var ve tıbbi bir neden bulunmadı

Bu konularda ilk adres çocuk psikoloğudur. Küçük çocuklarda çalışma çoğunlukla oyun terapisi ve ebeveyn danışmanlığı üzerinden ilerler.

İkisi iç içe geçtiğinde

Gerçek hayatta çocuklar bu listelere düzgünce sığmaz. Birkaç örnek:

• Ödev saatinde her gün kriz çıkaran bir çocuğun asıl zorluğu kalemi kontrol etmek olabilir. Başarısız olmaktan korktuğu için ödevden kaçar, kaçtıkça da azar işitir.
• Doğum günü partilerinde öfke nöbeti geçiren bir çocuk, aslında gürültü ve kalabalıktan duyusal olarak yükleniyor olabilir.
• Sık düşen, takımlara son seçilen bir çocukta zamanla özgüven sorunları ortaya çıkabilir.

Bu durumlarda tek bir uzmana gitmek resmin yalnızca yarısını gösterir. Psikolog ve ergoterapistin aynı merkezde çalıştığı yerlerde iki uzman çocuğu birlikte değerlendirebilir ve aileye tek, tutarlı bir plan sunabilir.

Başka hangi uzmanlar var?

• Çocuk ve ergen psikiyatristi: tıp doktorudur. Otizm, DEHB, depresyon gibi tanıları koyar, gerektiğinde ilaç tedavisi başlatır.
• Çocuk nöroloğu: nöbet, kas tonusu sorunları, gelişimde gerileme gibi nörolojik durumlara bakar.
• Dil ve konuşma terapisti: konuşma gecikmesi, artikülasyon, kekemelik ve yutma sorunlarıyla çalışır.
• Fizyoterapist: hareket ve kas-iskelet sistemi sorunlarına odaklanır.

Konuşma, göz teması ya da ortak oyun gibi sosyal iletişim alanlarında soru işaretiniz varsa, ilk adım olarak bir gelişimsel değerlendirme yaptırmak ve gerekirse bir çocuk psikiyatristine başvurmak doğru olur.

Sık sorulan sorular