Çocuk psikoloğuna ne zaman gidilir? 9 işaret

Kısaca

Bir davranış ya da duygu durumu birkaç haftadır sürüyor ve evde, okulda ya da arkadaşlıklarda sorun yaratıyorsa bir çocuk psikoloğuyla görüşmek iyi bir adımdır. Uykunun ani bozulması, içe kapanma, okulu reddetme ve yaşına göre aşırı öfke nöbetleri sık görülen nedenlerdir. Kendine zarar verme söz konusuysa randevu beklenmeden acil yardım alınmalıdır.

Geçici mi, kalıcı mı?

Her çocuk zaman zaman öfkelenir, korkar, uykusu bozulur ya da okula gitmek istemez. Bunların çoğu gelişimin olağan parçasıdır ve kendiliğinden geçer. Bir uzmanla konuşmayı düşündüren üç ölçüt var:

Süre: Durum birkaç haftadır sürüyor ve azalmıyor.
Şiddet: Yaşıtlarına göre belirgin şekilde yoğun.
Etki: Çocuğun ya da ailenin günlük hayatını zorlaştırıyor; uyku, okul, arkadaşlık ya da aile içi ilişkiler etkileniyor.

9 işaret

Ayrılık kaygısı: Sizden ayrılırken yaşına göre aşırı ağlama, kreş ya da okul kapısında her gün yaşanan krizler.
Okulu reddetme: Sabahları karın ağrısı, baş ağrısı şikâyetleri; hafta sonları ise şikâyetin olmaması.
Öfke nöbetleri: Sık, uzun süren, vurma ya da eşya fırlatmaya varan krizler.
Uyku sorunları: Uykuya dalamama, sık kâbus görme, yeniden ebeveyn yatağına geçme isteği.
Gerileme: Tuvalet eğitiminde geri gitme, bebek gibi konuşma, parmak emmeye yeniden başlama.
İçe kapanma: Arkadaşlarından uzaklaşma, eskiden sevdiği oyunlardan keyif almama.
Olumsuz benlik algısı: “Ben beceriksizim”, “Kimse beni sevmiyor” gibi cümlelerin sıklaşması.
Büyük bir değişim: Taşınma, kardeş doğumu, boşanma, kayıp ya da okul değişikliğinden sonra belirgin davranış değişikliği.
Yeme sorunları: İştahta belirgin değişiklik ya da yemekle ilgili yoğun kaygı.

Beklemeyin: Çocuğunuz kendine zarar vermekten söz ediyor ya da kendine zarar veriyorsa, beklenmedik şekilde konuşma, yürüme gibi becerilerini kaybediyorsa vakit kaybetmeden 112’yi arayın ya da bir hastanenin çocuk acil servisine başvurun.

Bazı belirtilerin arkasında duygusal değil, duyusal ya da motor bir zorluk olabilir. Örneğin kalabalıkta kriz geçiren bir çocuk aslında gürültüden yükleniyor olabilir. Bu ayrımı yapmakta zorlanıyorsanız ergoterapist mi psikolog mu yazımız yardımcı olabilir.

Çocuğa nasıl anlatılır?

Dürüst ve sade olun. “Doktora gidiyoruz” demek iğne ve muayene çağrıştırabilir. Bunun yerine çocuğun yaşına göre şöyle cümleler kurabilirsiniz:

“Çocukların duygularını anlamalarına yardım eden biriyle tanışacağız. Odasında bir sürü oyuncak var.”
“Son zamanlarda sabahları çok zorlanıyorsun. Bununla ilgili bize yardım edebilecek biriyle konuşacağız.”

Psikolog görüşmesini bir ceza ya da tehdit olarak kullanmamaya özen gösterin (“Uslu durmazsan seni psikoloğa götürürüm” gibi).

İlk görüşmede neler olur?

Çoğu durumda ilk görüşme yalnızca ebeveynlerle yapılır. Psikolog çocuğun gelişim öyküsünü, ailenin günlük düzenini ve sizi getiren konuyu dinler. Sonraki görüşmelerde çocukla oyun, resim ve hikâye yoluyla tanışılır. Ardından aileyle birlikte bir yol haritası çizilir: oyun terapisi, bilişsel davranışçı yaklaşımlar ya da ebeveyn danışmanlığı.

Başakşehir’de çocuk psikoloğu arıyorsanız psikolojik destek sayfamıza bakabilirsiniz. Merkezimiz Therability psikolojik destek ekibiyle birlikte çalışır; ebeveyn görüşmeleri için ebeveyn danışmanlığı sayfası da bilgi verir.

Sık sorulan sorular

Çocuğumu psikoloğa götürmek onu etiketler mi?

Hayır. Psikolojik destek bir tanı ya da etiket değildir. Çoğu çocuk için bu süreç, duygularını tanıdığı ve baş etme yolları öğrendiği bir oyun saatidir.

Kaç yaşından itibaren çocuk psikoloğuna gidilebilir?

Her yaşta. Bebeklik ve okul öncesi dönemde çalışma daha çok ebeveynler üzerinden yürür; 3 yaş civarından itibaren çocukla doğrudan oyun yoluyla çalışılabilir.

Psikolojik destek ne kadar sürer?

Konuya ve çocuğa göre değişir. Bazı aileler birkaç ebeveyn görüşmesiyle ihtiyaç duyduğu desteği alır, bazı süreçler aylarca sürebilir. İlerleme düzenli aralıklarla aileyle birlikte değerlendirilir.

Kaynaklar

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavinin yerine geçmez. Çocuğunuza özel değerlendirme için bir uzmanla görüşün.